Atiku ya bukaci a gurfanar da jami'an INEC kan hotunan AI a rajistar masu zabe

Tsohon Mataimakin Shugaban Kasa Atiku Abubakar ya bukaci Hukumar Zabe Mai Zaman Kanta (INEC) ta bayyana tare da gurfanar da jami'anta da ake zargin sun saka hotunan da fasahar basirar wucin gadi (AI) ta kirkira da wasu abubuwan da ake tambaya a cikin rajistar masu zabe ta farko.

Atiku, wanda shi ne dan takarar shugaban kasa na African Democratic Congress (ADC), ya yi wannan bukatar ne a wata sanarwa ranar Juma'a ta bakin Daraktan Sadarwa ta Dabaru na majalisar yakin neman zabensa, Phrank Shaibu.

Ya yi gargadin cewa ADC za ta je kotu don tilasta INEC ta fitar da sunayen idan hukumar ta ki.

Wannan bukatar ta biyo bayan amincewar INEC cewa wasu jami'an rajista sun yi amfani da damar da ba su da ita wajen shiga rumbun bayanan masu zabe. Daraktan Fasahar Sadarwa da Watsa Labarai na hukumar, Dr Lawrence Bayode, ya fada a gidan talabijin na Arise ranar Juma'a cewa tsarin su na bayanan halittu ya taimaka wajen gano bayanan da ake tambaya tare da gano wasu kurakurai da suka shafi jami'an da ke da damar shiga rumbun bayanan.

Bayode ya ce wasu hotunan AI ne suka kirkira, yayin da wasu suka fito daga tsarin rajista mara kyau. An ruwaito shi yana cewa INEC ta san yadda kurakuran suka faru amma ba ta iya tabbatar da dalilin da ya sa jami'an suka yi haka.

Abin da Atiku yake so

Atiku ya bayyana bayanin INEC a matsayin yunkurin gujewa alhakin. Ya ce dole ne hukumar ta bayyana abin da ta gano tare da bayyana dalilin da ya sa ba a dakatar ko gurfanar da wadanda abin ya shafa ba.

Ya yi kira da a gudanar da bincike mai zaman kansa na fasaha kan rajistar, yana mai cewa zargin cewa fiye da hotunan AI miliyan 20 na iya yin tasiri na bukatar bincike daga waje. Ya bukaci a adana dukkan bayanan masu zabe, fayilolin hotuna, bayanan shiga da kuma hanyoyin bincike don kwararru, jam'iyyun siyasa, kungiyoyin farar hula da masu sa ido na kasa da kasa su duba.

"Kada INEC ta yi shiru ta 'tsaftace' rajistar sannan ta binne shaidar," in ji sanarwar.

Atiku ya kuma sake kira ga INEC da ta wallafa sunayen kamfanonin da aka ba kwangilar samar da muhimman kayan zabe tare da bayyana matakan tsaro da ke kewaye da ayyukansu. Ya yi jayayya cewa ya kamata jam'iyyun adawa su sami bayanai iri daya da jam'iyyar da ke mulki ta All Progressives Congress (APC).

Ya zargi gwamnatin Shugaba Bola Tinubu da barin INEC ta yi aiki ba tare da isasshen sa ido ba, ya kuma bukaci shugabannin adawa da kasashen duniya su nemi cikakken bincike.

Abin da zai biyo baya

INEC ta ce rajistar ta yanar gizo ita ce takardar farko da aka nuna a wuraren rajista a fadin kasa daga ranar 9 zuwa 15 ga Oktoba. Hukumar na shirin tabbatar da rajistar karshe a ranar 15 ga Disamba, 2026, kuma ta ce tana duba bayanan da ake takaddama a kai kafin lokacin.

Rikicin ya fara ne bayan an ga hotuna da ake zargi a bayanan masu zabe a jihar Edo, ciki har da karamar hukumar Etsako West, bayan an dora rajistar farko a ranar 26 ga Oktoba.

Hakan ya kara matsin lamba kan INEC gabanin babban zaben 2027, inda jam'iyyun adawa ke neman karin bayyana gaskiya kan rajistar masu zabe, tura ma'aikata da kuma sayen kayan zabe.