Gwamnatin Tarayya na duba tashoshin CNG masu motsi don rage wa manoma kuɗin ban ruwa

Gwamnatin Tarayya na tunanin yin amfani da tashoshin iskar gas ɗin da ake matsewa (CNG) masu motsi don kawo mai mai rahusa ga al'ummomin karkara, inda manoma ne aka fi mai da hankali.

Ismaeel Ahmed, shugaban kuma babban jami'in shirin CNG na Shugaban Ƙasa da Motocin Lantarki (Pi-CNG & EV), ya ce shirin an yi shi ne don wuraren da masu zuba jari masu zaman kansu ba za su ga riba ba wajen gina tashoshin mai na dindindin.

Ya yi magana ne a Abuja ranar Alhamis a wani taron tattaunawa mai taken “Alƙawari zuwa Hujja: Tattaunawar Bege Sabuwa”, wanda jam'iyyar All Progressives Congress (APC) da Ƙungiyar Dabarun Ci Gaba suka shirya.

Dalilin da ya sa manoma suka fi mayar da hankali

Ahmed ya ce tattaunawa da gwamnatocin jihohi, musamman a arewacin Najeriya, ya nuna cewa buƙatar CNG ta wuce motoci da bas zuwa aikin gona.

Manoma suna son maye gurbin dizal da fetur masu tsada da famfunan ban ruwa masu amfani da iskar gas don rage kuɗin samarwa, in ji shi.

Ya ambaci jihar Jigawa, inda gwamnan ya shaida wa shirin cewa fiye da manoma miliyan biyu za su iya amfana daga makamashi mai rahusa don ban ruwa.

Ahmed ya ce famfu na ban ruwa na inji na iya rufe kusan hekta uku na filin gona, yayin da famfu mai amfani da hasken rana ke rufe kusan hekta ɗaya. Wasu manoma har yanzu sun fi son famfunan inji saboda faɗin da suke iyawa, in ji shi.

“Yawancin jihohin da na ziyarta a Arewa, tattaunawar ba ta kasance kan motoci ba. Ta kasance kan CNG don famfunan ban ruwa,” in ji shi.

Ga ɗan Najeriya na gari, ban ruwa mai rahusa na iya nufin rage kuɗin gudanar da aiki ga manoma kuma, a kan lokaci, rage matsin lamba kan farashin abinci. Gwamnati ba ta faɗi lokacin da tashoshin masu motsi za su fara aiki ba ko nawa za su kashe.

Lasisi da samar da iskar gas suna jinkirta shirin

Ahmed ya ce shirin ya sami kusan canjin motoci 143,000, tare da zuba jari da aka kiyasta a dala biliyan 2.6. Bai bayar da kwatankwacin naira ba.

Ya ce Shugaba Bola Tinubu ya ba da izini ga shirin ya ƙara ƙarfi, amma matsaloli biyu suna kan hanya: rashin isasshen iskar gas da kuma jinkirin samun lasisi na tashoshin CNG.

Ya nemi Hukumar Kula da Man Fetur ta Tsakiya da Ƙasa (NMDPRA) ta hanzarta amincewa ga masu zuba jari, yayin da ya yarda cewa dokokin tsaro na kayayyakin more rayuwa na iskar gas dole su kasance masu tsauri.

Wasu jami'ai a taron sun bayar da bayanai kan wutar lantarki da mai. Hukumar Kula da Wutar Lantarki ta Karkara ta ce ana shirin ƙananan grid 1,350 a ƙarƙashin wani aiki na dala miliyan 750.

Kamfanin Riƙon Wutar Lantarki na Niger Delta ya ce yana gudanar da tashoshin wutar lantarki 10 da ƙarfin haɗin gwiwa na megawatts 4,000.

Hukumar Kula da Wutar Lantarki ta Najeriya (NERC) ta ce kuɗin samar da wutar lantarki ya kai kusan ₦200 a kowace kilowatt-hour kuma ta ce ƙarfin samar da wutar da aka girka ya ƙaru da kusan megawatts 780, ko da yake isar da sabis har yanzu bai kai yadda ake tsammani ba.

NMDPRA ta ce an ba da lasisi ga matatun mai fiye da 26, kuma matatun Port Harcourt, Warri da Kaduna, waɗanda ke da ƙarfin haɗin gwiwa na kusan ganga 445,000 a kowace rana, suna a rufe yayin da gwamnati ke neman taimakon fasaha don gyara su.

Hukumar ta kuma ce tana shirin sa ido kan samar da mai na kwanaki 30, tare da dogon buri na ajiyar dabarun na kwanaki 90.

Me zai biyo baya

Shirin CNG mai motsi har yanzu yana matakin tunani. Ci gabansa zai dogara ne kan yadda NMDPRA za ta ba da lasisi da sauri da kuma ko iskar gas za ta isa karkara cikin aminci.