Najeriya ta yi asarar ganga miliyan 3.33 na danyen mai ga barayi a 2025, in ji rahoton NUPRC

Najeriya ta yi asarar kusan ganga miliyan 3.33 na danyen mai ga barayi a shekarar 2025, kuma yawancin wadannan asarar da aka ruwaito sun faru ne a watanni uku na karshen shekarar, a cewar Hukumar Kula da Harkokin Man Fetur ta Najeriya (NUPRC).

Rahoton shekara-shekara na hukumar na 2025, wanda aka fitar ranar Alhamis, ya nuna cewa an sace ganga miliyan 2.19 a kwata na hudu. Wannan ya kai kusan kashi 66 cikin 100 na jimillar shekarar kuma kusan ninki biyar na ganga 440,434 da aka rubuta tsakanin Yuli da Satumba.

Adadin kwata-kwata bai daidaita ba. Kwata na farko an rubuta ganga 896,471. Kwata na biyu ya nuna adadi mara kyau na ganga 200,400, wanda hukumar ta ce ya fito ne daga karin adadin da aka samu yayin daidaita bayananta.

Ga talakawan Najeriya, danyen mai da aka sace shi ne danyen mai da bai taba isa tashar fitar da kaya ko matatar man fetur ta gida ba. Yana nufin karancin kudi ga kasafin gwamnati, karancin ganga da za a sayar a kasashen waje da karancin albarkatun da matatun gida za su yi amfani da su.

Kudaden shiga sun ragu yayin da kudin tsaro ya karu

Rahoton ya kuma nuna raguwar kudaden da hukumar ta tattara. Kudaden mai da iskar gas sun ragu zuwa Naira tiriliyan 10.42 a 2025 daga Naira tiriliyan 12.56 a 2024, raguwar kusan kashi 17 cikin 100. Hukumar ta ce wannan ya kai kashi 63 cikin 100 na burinta na Naira tiriliyan 16.54.

Kudaden sarauta, wadanda suka hada da Project Gazelle da kudaden da ake bin NNPC, sun kawo Naira tiriliyan 8.97, kasa daga Naira tiriliyan 11.08 a shekarar da ta gabata. Wasu kananan hanyoyin sun karu: tarar kona iskar gas ta haura zuwa Naira biliyan 611.42 daga Naira biliyan 391.26, kudin sa hannu zuwa Naira biliyan 532.94 daga Naira biliyan 369.58, da kudin hayar fili zuwa Naira biliyan 38.19 daga Naira biliyan 23.71.

Punch ta ruwaito cewa Kamfanin Man Fetur na Najeriya (NNPC Limited) ya ce kudin tsaron makamashinsa sun kai Naira tiriliyan 8.67 a 2025, sama da kusan Naira tiriliyan 3.1 a 2024. Wannan kudin yana rufe kare wuraren mai da iskar gas, ko da yake ba duka yana zuwa yaki da sata kadai ba.

Rahoton ya kuma rubuta malalar mai 357 a cikin shekarar, inda kashi 49.5 cikin 100 suka kasance sakamakon zagon kasa.

Samarwa da sabbin ayyuka

Duk da asarar, Najeriya ta samar da ganga miliyan 541.08 na danyen mai da hadadden condensate a 2025, da karin ganga miliyan 48.52 na condensate mara hadewa. Samarwa ta tashi daga ganga miliyan 132.70 a kwata na farko zuwa miliyan 137.69 a na biyu, sannan miliyan 137.45 a na uku da miliyan 133.23 a na hudu.

Hukumar ta ce ta gudanar da neman izinin tsare-tsaren ci gaban fili 75 a cikin shekarar, inda ta amince da 48, ta ki 10 sannan 17 na ci gaba da bita. Ana sa ran tsare-tsaren da aka amince da su za su bunkasa kusan ganga biliyan 1.75 na ajiyar mai da kuma cubic feet tiriliyan 8.19 na iskar gas, wanda zai kara kusan ganga 743,830 na mai kowace rana ga karfin samarwa, tare da fara samun mai tsakanin 2026 da 2030.

Alkaluman sata sun zo tare da wani hoto mai haske da dan kasuwa Tony Elumelu ya zana, wanda ya ce a watan Agusta 2026 asarar samarwa ta ragu daga kashi 97 cikin 100 kafin Shugaba Bola Tinubu ya hau mulki a 2023 zuwa kashi 2 cikin 100 ya zuwa watan Yuni 2026.

Kasafin kudin 2026 ya yi tsammanin samar da ganga miliyan 1.84 kowace rana a kan dala 64.85 kan kowace ganga. Bayanan OPEC da aka ambata a cikin rahotannin sun nuna matsakaicin Najeriya ya kasance ganga miliyan 1.505 kowace rana tun daga Yuli 2026.

Me zai biyo baya

NUPRC na dogaro da sabbin tsare-tsaren fili da aka amince da su don kara samarwa daga 2026 zuwa gaba. Ko hakan zai faru ya dogara da yadda za a kare bututun mai da tashoshin, ganin yadda aka samu karuwar sata da aka ruwaito a kwata na hudu.