Oba Ewuare II ya ce kusan kayan tarihi 40 da aka sace na Benin za su iso daga Sweden

Sarkin Benin, Oba Ewuare II, ya ce ranar Laraba cewa kusan kayan tarihi 40 da aka kwashe daga masarautar a lokacin mamayar Birtaniya a shekarar 1897 za a mayar da su daga wani gidan tarihi a Sweden.

Ya sanar da shirin mayar da su a fadarsa da ke Birnin Benin yayin da yake karbar shugaban Hukumar Yaki da Muggan Kwayoyi ta Kasa (NDLEA), Birigadi-Janar Mohamed Buba Marwa (mai ritaya).

A cewar sarkin, mika kayan zai hada da mika mallaka bisa doka da kuma kai kayan da kansu. Ya ce a baya ana raba matakan biyu, inda ake sanya hannu kan takardun mallaka tun kafin kayan su iso gida.

“Gobe, karin kayan tarihi suna zuwa daga wancan Sweden da na fada, sakamakon kokarinmu na shekaru da yawa da suka wuce,” in ji Oba.

Rahotanni sun dan bambanta kan lokaci. BusinessDay da PM News sun nakalto Oba yana cewa kayan suna zuwa ranar Alhamis, yayin da ThisDay ta ruwaito cewa ana sa ran su isa Birnin Benin cikin wannan makon, tare da wata tawaga da za ta je Legas don karbar su.

Me ya sa wannan ke da muhimmanci

Tagulla na Benin da sauran ayyukan sarauta na daga cikin manyan taskokin al'adun Najeriya da aka fi sani. An kwashe da yawa a lokacin balaguron 1897 kuma yanzu ana ajiye su a gidajen tarihi a fadin Turai.

Mayar da su lamari ne na asali da alfahari ga mutanen Benin, kuma fadar ta yi kokari shekaru da yawa don dawo da su gida. Oba ya ce yakin ba wai kawai don dawo da kayan ba ne, amma don maido da tarihi da martabar masarautar.

Ya danganta kokarin ga kakansa da mahaifinsa, da kuma lokacinsa na zama jakadan Najeriya a kasashen Scandinavia, ciki har da Sweden, Norway da Denmark. Ya tuna cewa ya ba da shawarar a nuna ayyukan fasahar Benin ga iyalan sarauta na wadannan kasashe don jawo hankali ga al'adun masarautar.

Ya kuma ce fadar ta yi tsayin daka kan yunkurin wasu mutane na sake sace kayan da aka dawo da su. “Mun yi yaki da masu shirin sake sace kayan tarihinmu,” in ji shi, yana mai alkawarin hakan ba zai faru ba yayin da yake kan karagar mulki.

Oba ya gode wa Gwamnatin Tarayya, cibiyoyin gargajiya da sauran abokan hulda saboda goyon bayansu, kuma ya ce ya gyara jadawalin aikinsa don halartar mika kayan da kansa.

Marwa na neman goyon bayan sarauta kan kwayoyi

Marwa, wanda ya kasance a Edo don ziyarar tantancewa zuwa reshen NDLEA na jihar da kuma taron kasa na biyu na Manyan Sajan Regiment na Sojojin Najeriya, ya yaba da fasahar ayyukan Benin. “Akwai abubuwan al'ajabi bakwai na duniya. Dubi abin al'ajabi na takwas a nan,” in ji shi.

Ya roki Oba da ya ba da nauyin karagar mulki ga yaki da shan muggan kwayoyi, sace-sace da sauran laifuka, kamar yadda fadar ta yi kan matsayinta na yaki da fataucin mutane.

Marwa ya ce hukumar ta gabatar da sabuwar hanya mai suna Alternative Development, da nufin al'ummomin da ke noman cannabis. Ya ce kashi 75 cikin 100 na kilogiram miliyan 16 na abubuwan haram da aka kwace cikin shekaru shida cannabis ne da ake nomawa a Najeriya, inda Edo na daga cikin jihohin da ake nomawa.

Shirin, in ji shi, shi ne a shawo kan manoma su koma noman rogo, dawa da masara, tare da tallafin gwamnati kan hanyoyi, makarantu, asibitoci da ruwa. An fara gwajin a al'ummomi uku a Jihar Ondo, kuma ya ce Edo na iya zama na gaba.

Gwamna Monday Okpebholo, wanda shi ma ya karbi Marwa a Birnin Benin, ya ce shan muggan kwayoyi na haifar da kungiyoyin asiri, sace-sace da sauran laifukan tashin hankali, kuma gwamnati ba za ta iya cin nasarar yakin ita kadai ba.

Me zai biyo baya: Ana sa ran kayan tarihin za su iso Najeriya cikin wannan makon, inda fadar za ta karba su. NDLEA za ta ci gaba da tattaunawa da Edo kan fadada shirinta na ci gaba na daban zuwa al'ummomin da ke noman cannabis.